KLASSIEK AUTISME

Klassiek autisme is een ernstige pervasieve ontwikkelingsstoornis. Vaak wordt de aandoening aangeduid met ‘autisme’, een term die vaak ook voor verwante stoornissen wordt gebruikt zoals Asperger en PDD-nos. Klassiek autisme kenmerkt zich door een vertraagde ontwikkeling op drie gebieden: gedragsontwikkeling, empathische en sociale contacten en de ontwikkeling van taal en communicatieve vaardigheden. Klassiek autisme ontwikkelt zich voor het derde levensjaar.

WAT IS AUTISME – KLASSIEK AUTISME?

Klassiek autisme is een stoornis in het autistisch spectrum. Autismespectrum of autistisch spectrum wordt als overkoepelende term gebruikt voor diverse vormen van autisme. Binnen het autistisch spectrum bestaan vijf verschillende vormen van autisme: Klassiek autisme, Syndroom van Asperger, PDD-nos, desintegratiestoornis van de kinderleeftijd en het Syndroom van Rett. In mei 2013 is de DSM-V ingevoerd, een diagnostisch handboek voor psychische stoornissen. Sindsdien wordt er geen onderscheid meer gemaakt tussen de vijf verschillende vormen van autisme, maar worden deze als één categorie omschreven: autismespectrumstoornis.

Autisme is een pervasieve ontwikkelingsstoornis die zich kenmerkt door beperkingen in de communicatie, sociale interactie en stereotiep gedrag. Autisme is al aanwezig voor de geboorte, maar is op zeer jonge leeftijd vaak nog moeilijk te onderzoeken en diagnosticeren. Vanaf ongeveer het derde levensjaar is het mogelijk autisme te diagnosticeren, soms wordt het echter pas op latere leeftijd duidelijk.

Een autismespectrumstoornis kan niet genezen worden, de stoornis zal altijd blijven bestaan. Afhankelijk van de omgeving en de manier waarop een persoon om kan gaan met zijn stoornis zal de stoornis meer of minder tot uiting komen. Zo kan iemand met een autismespectrumstoornis heel goed alleen wonen en studeren terwijl iemand anders niet zelfstandig kan leven. Vroeger werd gedacht dat alleen mensen met een verstandelijke handicap autistisme konden hebben, maar tegenwoordig is bekend dat autisme onafhankelijk is van het intelligentieniveau. De oorzaken van autisme zijn nog onbekend, er zijn tot op heden te weinig wetenschappelijk onderbouwde conclusies bekend.

Autisme kan zich op vele manieren ontwikkelen, hét autisme bestaat niet. Er zijn veel voorkomende kenmerken, maar ieder individu met autisme is anders en laat andere uitingsvormen zien. Dit is van vele factoren afhankelijk. Daarom zijn er net zoveel uitingsvormen van autisme als er mensen zijn. Hierdoor is het soms lastig een werkende aanpak voor iemand met autisme te ontwikkelen, want iedereen reageert anders. Een individueel afgesteld plan waarbij rekening wordt gehouden met de sterke en zwakke kanten van een persoon is daarom van groot belang.

WIE BEPAALT OF JE AUTISME HEBT?

Al op jonge leeftijd, vanaf een jaar of drie, kan worden vastgesteld of iemand autisme heeft. Om een diagnose autisme vast te stellen wordt als basis de eerder genoemde DSM-V gebruikt, een naslagwerk bij psychische stoornissen. Er wordt een algemeen beeld van de situatie geschetst waarin verschillende aspecten worden besproken zoals de taalontwikkeling, de vroegkinderlijke ontwikkeling, het cognitief functioneren, de medische voorgeschiedenis, zelfredzaamheid, motorische vaardigheden, sociaal-emotioneel functioneren en stereotiep gedrag.

Naast het verzamelen van deze informatie, wat meestal gebeurt in een gesprek, worden er vaak vragenlijsten ingevuld. Ook kan er onderzoek worden gedaan bij het kind. Hierbij worden diverse testen afgenomen en bekeken hoe het kind reageert in diverse situaties en wat de sterke en zwakke kanten zijn. Tijdens dit onderzoek kunnen observaties worden gedaan. Ook kunnen observaties worden gedaan in de schoolse- of thuissituatie.

Door al de informatie te bundelen wordt een zo volledig mogelijk beeld gevormd van het kind en de situatie. Dit is van belang omdat goed moet worden gekeken of er sprake is van autisme of dat het een andere stoornis zou kunnen zijn. De persoon die de diagnose geeft is een GZ-psycholoog, (kinder- en jeugd)psychiater, kinder- en jeugdpsycholoog of een OG (erthopedagoog-generalist)gespecialiseerde pedagoog.

WAT BETEKENT HET ALS JE AUTISME HEBT?

Hoe het is om autisme te hebben en wat dat voor iemand en zijn omgeving betekent is voor iedereen anders. Veel verschillende aspecten (zowel interne (karakter) als externe (omgeving) factoren) bepalen de mate waarin een persoon last heeft van de stoornis. Hierdoor verschilt de uitingsvorm van autisme bij ieder persoon en kan het per persoon verschillen waar iemand moeite mee heeft. Een aspect waar de meeste kinderen met autisme moeite mee hebben is de sociale interactie. Het inschatten van het gedrag en gevoel van anderen is vaak beperkt, waardoor het lastig is aansluiting te vinden met leeftijdsgenootjes. Dit kan ervoor zorgen dat kinderen met autisme moeite ervaren met sporten, het aangaan van relaties en later in het vinden van werk. Omdat dit lastig kan zijn kan dit gevolgen hebben voor de emotionele ontwikkeling, het zelfbeeld van het kind.

Van ouders die een kind hebben met autisme wordt veel gevraagd in de opvoeding. Vaak hebben ouders voordat de diagnose is gesteld al veel moeilijke momenten moeten doorstaan. Als er een diagnose gesteld wordt kan dat een bevestiging zijn. Dit kan gepaard gaan met veel verschillende gevoelens zoals opluchting, verdriet of boosheid. Na de diagnose is er vaak behoefte aan verwerking, het beter kunnen begrijpen van het kind en het beter leren omgaan met hun kind. Dit kan in de vorm van psycho-educatie (voorlichting), het praten met andere ouders of het krijgen van individuele begeleiding. Wat iemand nodig heeft verschilt per persoon.

WAT KUN JE DOEN AAN AUTISME?

Autisme is niet te genezen, het gaat niet over. Je kunt wel leren omgaan met autisme. Dit geldt zowel voor de persoon die autisme heeft als voor de personen in zijn of haar omgeving. Om goed om te leren gaan met autisme is het van groot belang deskundige hulp te krijgen zodat de ontwikkeling van een kind zo min mogelijk wordt beperkt. Door de juiste begeleiding kan het kind zich optimaal ontwikkelen en kan een eventuele achterstand worden beperkt.

Het is van belang op zoek te gaan naar mogelijkheden die uitnodigt tot het ontwikkelen van vaardigheden en daarbij de sociale omgeving versterkt. Positieve ervaringen vergroten het gevoel van eigenwaarde en verlaagt de sociale angst. Hierbij is het van belang te denken in mogelijkheden en kansen in plaats van in belemmeringen. Wat een kind met autisme moeilijk vindt is te leren met hulp. Wat hij of zij echt niet kan, zal moeten worden geaccepteerd.